Τερμίτες

ΤΕΡΜΙΤΕΣ

Μορφολογικά χαρακτηριστικά των ενηλίκων

Οι τερμίτες είναι πολυμορφικοί. Στείροι εργάτες (Θηλυκά και αρσενικά), στείροι στρατιώτες (Θηλυκά και αρσενικά) και αναπαραγωγικά άτομα έχουν όμως πολλά κοινά. Το σώμα είναι μαλακό, λευκό, μόνο το κεφάλι κατά μέρος ή ολόκληρο έχει το χρώμα του κεχριμπαριού.

Στο κεφάλι εκφύονται δυο νηματοειδείς κεραίες. Οι σύνθετοι οφθαλμοί μπορεί να είναι πολύ απλοί και οφθαλμίδια μπορεί να λείπουν. Τα στοματικά μόρια είναι μασητικού τύπου. Στις στείρες κάστες είναι πιο επιβλητικά.

Τα πόδια έχουν μακρά ισχία και οι ταρσοί σχεδόν σε όλες τις οικογένειες είναι τετραμερείς.

Η κοιλιά αποτελείται από δέκα δακτυλίους και με λίγες εξαιρέσεις καταλήγει σε ένα ζεύγος κερκιδίων (ή κέρκων, cerci). Οι κέρκοι έχουν μόνο λίγα άρθρα. Κατά κανόνα εξωτερικά γεννητικά όργανα απουσιάζουν.

Αναπαραγωγικά άτομα

Στα περισσότερα είδη υπάρχει μόνο μια βασίλισσα και ένας βασιλιάς ανά κοινωνία

Τα ώριμα αναπαραγωγικά άτομα έχουν τέσσερις μεμβρανώδεις πτέρυγες. Αυτές παρουσιάζουν στη βάση από μια λεπτή σχισμή, κατά την οποία οι πτέρυγες σπάζουν, όταν απορρίπτονται. Το όνομά τους πήραν τα Ισόπτερα από το γεγονός, πως οι μπροστινές πτέρυγες μοιάζουν πολύ με τις οπίσθιες. Έχουν πλούσια νεύρωση με πολλές εγκάρσιες φλέβες. Ο εξωσκελετός τους είναι πιο σκληρός από τις άλλες κάστες. Η βασίλισσα σε πολλά είδη με τα χρόνια μπορεί να αποκτήσει μια τεράστια κοιλιά σε σύγκριση με τα άλλα άτομα.

Στρατιώτες

Οι στρατιώτες αναγνωρίζονται εύκολα από τη μορφή του κεφαλιού. Το κεφάλι είναι σκληρό και μπορεί να ξεπερνάει το μισό του μήκους ολόκληρου του σώματος. Στα πρωτόγονα είδη οι άνω σιαγόνες είναι πολύ μεγάλες και προορίζονται για δάγκωμα. Για αυτό το σκοπό μπορεί και να μην είναι συμμετρικές και να κλείνουν πολύ γρήγορα. Σε άλλα είδη μπορεί να είναι μακριές και λεπτές και να λειτουργούν ως τσιμπίδα. Σε άλλα είδη οι εχθροί δεν αποκρούονται με δάγκωμα, αλλά με τις εκκρίσεις ενός μεγάλου αδένα στο κεφάλι, οι οποίες είναι απωθητικές ή δηλητηριώδεις ή κολλώδεις. Η κόλλα σε μερικά είδη μπορεί να εκκρίνεται υπό πίεση και να «φτύνεται» στον εχθρό. Σε άλλα είδη το κεφάλι έχει τη μορφή και τη λειτουργία στουπώματος.

Εργάτες

Οι εργάτες σε πολλά είδη είναι πολυμορφικοί. Τα κεφάλια μοιάζουν με τα κεφάλια των αναπαραγωγικών, οι οφθαλμοί όμως είναι πιο μικροί ή λείπουν)

Τροφή

Μόνο οι εργάτες μπορούν να τρέφονται από μόνοι τους. Οι άλλες κάστες και οι νύμφες πρέπει να παίρνουν τροφή, κατά κανόνα από τους εργάτες. Η τροφή αυτή περιέχει σίελο και πεπτικές ουσίες. Παραδίδεται από στόμα σε στόμα ή από έδρα σε στόμα.

Κατά κανόνα οι εργάτες τρέφονται από ξύλο, αλλά συναντούμε και ειδίκευση σε άλλα τρόφιμα φυτικής προέλευσης, ξηρά αγρωστώδη, μύκητες, φύλλα, χώμα με φυτικά κατάλοιπα, κόπρο από φυτοφάγα. Για αυτό το λόγο χρειάζονται συμβιούντες, οι οποίοι διασπούν την κυτταρίνη. Αυτοί οι ζωικοί οργανισμοί ποικίλλουν πολύ και είναι σχεδόν χαρακτηριστικοί για τις διάφορες οικογένειες. Στα πρωτόγονα είδη είναι πρωτόζωα, σε άλλα μύκητες και βακτήρια.

Μορφολογικές διαφορές με μυρμήγκια

Συχνά συγχέονται με τα μυρμήγκια. Η κύρια διαφορά των τερμιτών από τα μυρμήγκια έγκειται στο ότι το σώμα τους είναι μονοκόμματο με μια μικρή σύσφιγξη μεταξύ του θώρακα και της κοιλιάς, χωρίς το λεπτό μίσχο που έχουν τα μυρμήγκια που ενώνει το θώρακα με την κοιλιά τους. Ονομάζονται και «Λευκά μυρμήγκια» ή “Μυρμήγκια με φτερά». Η επιστημονική ονομασία Ισόπτερα σημαίνει «ίσα φτερά» και αναφέρεται στο γεγονός ότι το μπροστινό ζεύγος φτερών σε έναν παραγωγικό τερμίτη είναι παρόμοιο σε μέγεθος και σχήμα με τα πίσω.

Πληθυσμός

Μια μόνο βασίλισσα μπορεί να γεννήσει χιλιάδες αυγά τη μέρα

και να ζήσει 30-50 χρόνια

Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να ανασυγκροτήσει τις απώλειες της και να συμπληρωθεί εκ νέου η αποικία της ,ακόμα και μετά από μια μεγάλη καταστροφή. Μια αποικία τερμιτών αποτελείται από 350,000 τερμίτες ,πάνω από ένα εκατομμύριο εργάτες και πτερωτά. Τα μόνα όμως πλήρως ώριμα έντομα σε μια ολόκληρη αποικία είναι ο βασιλιάς και η βασίλισσα, τα υπόλοιπα είναι ατελή άτομα και μοιάζουν με προνύμφες. Αρχικά όλοι οι τερμίτες ξεκινούν με την μορφή αυγών, και τα αυγά είναι ικανά να αναπτυχθούν σε κάθε κάστα(κοινωνική ομάδα) .

Ζημιές

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος στους τερμίτες είναι πως ζουν κρυφά και κατά κανόνα γίνονται αντιληπτές μόνο όταν είναι πολύ αργά. Ο τρόπος καταπολέμησης εξαρτάται από το τρόπο ζωής του είδους. Σχετικά εύκολα καταπολεμούνται οι τερμίτες υγρού ξύλου. Πρέπει να εξουδετερώνονται οι πηγές υγρασίας και να αντικατασταθούν τα προσβεβλημένα ξύλα.

Οι τερμίτες διακρίνονται σε:

Υπόγειους τερμίτες

είναι οι πιο διαδεδομένοι και καταστρεπτικοί. Ζουν μέσα στο έδαφος και. Η προσβολή δεν είναι φανερή διότι το ξύλο εμφανίζεται εξωτερικά ανέπαφο.

Ξηρού ξύλου τερμίτες

οι τερμίτες αυτού του είδους ζουν σε ξηρό και υγιές ξύλο. Η προσβολή εμφανίζεται με τη σωρό από μικρά σε μορφή περιττωμάτων και φτιάχνουν τις στοές τους μέσα στο ξύλο και όχι στο έδαφος.

Υγρού ξύλου τερμίτες

προσβάλουν ξύλο με υψηλή περιεκτικότητα σε υγρασία.Δεν κατασκευάζουν χωμάτινους αγωγούς και τα ανοίγματα τους προς το ξύλο φράσσονται με περιττωματικά υλικά(φαγωμένο ξύλο και ακαθαρσίες).Η καταστροφή που προκαλούν στο ξύλο πολλές φορές είναι μεγαλύτερη όταν σ΄αυτό υπάρχει προσβολή και από μύκητες που του προκαλούν σήψη.

Συνθήκες ανάπτυξης – Ευνοϊκό περιβάλλον

Έδαφος και τερμίτες

Οι περισσότεροι τερμίτες είναι υπόγειοι, αυτό σημαίνει ότι φτιάχνουν τις αποικίες τους στο έδαφος.Αγαπούν το χώμα και χτίζουν περίτεχνα συστήματα σήραγγας (tunnel) που ονομάζονται galleries και εκτείνονται έως τρία πόδια κάτω από την επιφάνεια. Οι τερμίτες χρησιμοποιούν συχνά ευέλικτο δομικό υλικό για τη δημιουργία χωμάτινων αγωγών που οδηγούν από τις υπόγειες αποικίες τους προς τις πηγές τροφίμων στο έδαφος , όπως το ξύλο στο σπίτι σας.

Ξύλο και τερμίτες

Ο Τερμίτης θα καταναλώσει οποιοδήποτε υλικό περιέχει κυτταρίνη, και δεδομένου ότι το ξύλο περιέχει μεγάλη ποσότητα κυτταρίνης, οι τερμίτες καταβροχθίζουν αχόρταγα το ξύλο. Εάν ένα κομμάτι ξύλου αγγίζει το έδαφος, να είστε σίγουροι ότι κάποια αποικία τερμιτών θα το εντοπίσει . Αν και μερικοί υπόγειοι τερμίτες καταναλώνουν και άλλα υλικά όπως βλάστηση, κοπριά και χούμο, κύρια πηγή της τροφής τους, και το αγαπημένο τους, είναι το ξύλο.